Skolioza – objawy, przyczyny, leczenie

Skolioza - objawy, przyczyny, leczenie, 6.3 out of 10 based on 21 ratings

Skolioza – tak, jak podpowiada potoczna nazwa schorzenia – jest w szerokim rozumieniu uznawana za (po prostu) boczne skrzywienie kręgosłupa. Kojarzymy ją z ogólnie pojmowaną i niegroźną dla zdrowia i życia, nieestetyczną, charakterystyczną przede wszystkim dla dzieci i młodzieży wadą postawy, która pojawia się w następstwie garbienia, braku ruchu, długiego ślęczenia w pozycji pochylonej (na przykład nad monitorem komputera) czy nieumiejętnego, jednostronnego dźwigania dużych ciężarów. Tyle opinii obiegowych, bo w ścisłym rozumieniu – skolioza to poważna choroba, która wpływa na wystąpienie zmian w cały narządzie ruchu, a która w przypadkach bardzo zaawansowanych – może przerodzić się w chorobę o zakresie ogólnoustrojowym, która wpływa na rozwój zmian w układzie oddechowym i układzie krążenia. Dodatkowo, nieleczona lub leczona w niewłaściwy sposób skolioza może doprowadzić do ucisku na korzenie nerwowe i w skrajnych przypadkach prowadzić do przedwczesnej śmierci pacjenta.

Czym jest skolioza?

Semantyka skoliozy sięga swoimi korzeniami do języka greckiego, w którym słowo skoliós tłumaczyć należy jako przymiotnik „krzywy”. Sięgając do podręczników medycznych należy natomiast nadmienić, że choroba ta – określana popularnie jako boczne skrzywienie kręgosłupa, wcale nie jest skrzywieniem jedno, a trójpłaszczyznowym. Tym samym skoliozą określa się zniekształcenie wynoszące co najmniej 10 stopni w płaszczyźnie czołowej, które obejmuje skrzywienie w płaszczyźnie czołowej właśnie (pierwsza płaszczyzna), skrzywienie w płaszczyźnie poziomej (druga płaszczyzna) i strzałkowej (płaszczyzna trzecia). Obalając kolejne mity i rozwijając definicję skoliozy należy też nadmienić, że – według badań – przeszło 85% skolioz ma charakter idiopatyczny (tym samym schorzenie to powodowane jest nieznaną przyczyną), a zła postawa, niewłaściwe nawyki siedzenia, noszenie teczki lub plecaka na jednym ramieniu i nieumiejętne dźwiganie ciężkich przedmiotów to „jedynie” przesłanki sprzyjające powstaniu skrzywienia.

Skolioza jako wada postawy

Skolioza uznawana jest za wadę postawy i to właśnie definicja tej ostatniej jest podpowiedzią w diagnostyce bocznego skrzywienia kręgosłupa.

Wady postawy to – w bardzo ogólnym rozumieniu – wszelkie, niewłaściwie usytuowane części ciała, których odchylenia (nazywane też zniekształceniami) określa się na podstawie przyjętego wzorca prawidłowej postawy i obserwuje w procesie diagnostycznym u osób stojących w swobodnej pozycji zasadniczej. W przypadku skoliozy, zniekształcenie postawy objawia się bocznym wygięciem kręgosłupa oraz wynikającym z niego zaburzeniem fizjologicznych krzywizn występujących w płaszczyźnie strzałkowej. Dodatkowo, w skoliozie występuje też rotacja kręgów w płaszczyźnie poprzecznej, a więc najmocniej zauważalny skręt tułowia.

Skolioza idiopatyczna

Tak, jak padło to na początku naszego artykuły – powszechnie przyjmuje się, że 85% skolioz ma charakter nieznany, a więc idiopatyczny. W przypadku skrzywienia o nieznanej etiologii – skolioza objawia się bólem dopiero w stadium bardzo zaawansowanym, przez co może przez długi okres postępować w sposób niezauważony. To właśnie z tego powodu (oraz oczywiście przez wzgląd na powikłania wynikające z nieleczonej skoliozy) tak duży nacisk kładzie się na profilaktykę, do problemu szybkiej diagnostyki przykłada się ogromną uwagę (stąd w szkołach prowadzone są systematyczne badania przesiewowe, a lekarze rodzinni – przy okazji okresowych wizyt – często przeprowadzają rutynowe badania postawy).

Warto przy tym zauważyć, że skoliozy idiopatyczne ujawniają się zwykle po urodzeniu lub nawet w okresie płodowym. W takich przypadkach – skrzywienie ustępuje zwykle samoistnie, przez co nie wymaga leczenia. U dzieci w wieku niemowlęcym – skolioza ujawnia się zwykle do 36 miesiąca życia, rozwój skrzywienia postępuje w sposób szybki, a sama choroba uznawana jest w tym przypadku za najgorzej rokujący typ skoliozy. Skoliozy idiopatyczne ujawnione u dzieci w przedziale od 3 do 10 lat ulegają znacznym pogorszeniom zwłaszcza w okresie dużych skoków wzrostowych, a a przypadku młodzieży po 10 roku życia – czyli w przypadku skoliozy młodzieńczej – skrzywieniu kręgosłupa zawsze towarzyszą zaburzenia fizjologicznych krzywizn w płaszczyźnie strzałkowej i rotacja kręgów w płaszczyźnie poprzecznej (skręt tułowia i jednostronne uwypuklenie żeber nazywane garbem żebrowym).

Rodzaje skoliozy – podział według Cobba

Skoliozy idiopatyczne znajdują się między innymi w rozróżnieniu Cobba, który określił najczęściej używany i powszechnie poważany podział skrzywienia bocznego kręgosłupa ze względu na przyczyny powstania omawianej wady podstawy. Bazując na przywołanym podziale (oprócz skolioz idiopatycznych) wyróżnić należy skoliozy czynnościowe (czyli wady, które ustępują gdy diagnozowany pacjent leży), skoliozy strukturalne (uznawane w przypadkach, gdy można wyróżnić zmianę w anatomicznej budowie organizmu), skoliozy kostnopochodne (wrodzone, układowe, torakopochodne), skoliozy nerwopochodne (a więc wrodzone, ujawniające się pod postacią porażenia wiotkiego czy porażenia spastycznego) oraz skoliozy mięśniopochodne (dystrofie mięśniowe, skoliozy wrodzone i inne).

Podział skoliozy według Kinga

Skoliozy dzieli się nie tylko przez wzgląd na przyczynę ich powstania, ale i z uwagi na kształt skrzywienia. Wśród wielu, spotykanych w literaturze fachowej rozróżnień – za najpopularniejszy uważany jest podział Kinga. W tym rozróżnieniu uznaje się, że skoliozy przybrać mogą formę skrzywienia pierwotnego w odcinku lędźwiowym i wyrównawczego skrzywienia odcinka piersiowego (gdzie kąt skrzywienia lędźwiowego jest większy od piersiowego), skrzywienia pierwotnego w odcinku piersiowym i wyrównania skrzywienia w odcinku lędźwiowym (kąt skrzywienia piersiowego jest większy od kąta skrzywienia lędźwiowego), skrzywiania odcinka piersiowego bez jednoczesnym zmian w odcinku lędźwiowym, długiego i jednołukowego skrzywienia piersiowo-lędźwiowego oraz podwójnego skrzywienia w odcinku piersiowym.

Objawy i diagnostyka skoliozy

Podstawą do zdiagnozowania skoliozy jest badanie radiologiczne, które określa między innymi stopień skrzywienia kręgosłupa, rotację, obecność innych nieprawidłowości kości czy dynamikę procesu skrzywienia. Mimo to, część z objawów skrzywienia można zauważyć bez konieczności wykonania zdjęcia RTG. Dlatego też – mając w pamięci, jak wielkie spustoszenie poczynić może późno zdiagnozowana skolioza – należy zwracać szczególną uwagę na wygięcie kręgosłupa na bok (widoczne zwłaszcza w części piersiowej przy pochyleniu się do przodu), jednostronne, niesymetryczne wystawanie barku, niesymetryczne przemieszczenie jednego z bioder ku górze i do przodu. Kolejnymi symptomami zwiastującymi skoliozę mogą być trudności we właściwym dopasowaniu odzieży, wyboczenie tułowia, (u dziewcząt) cofnięcie jednej piersi czy garb żebrowy.

W przypadkach niejednoznacznych – czyli u pacjentów u których badanie radiologiczne daje niepewny obraz diagnostyczny – przeprowadza się też nieinwazyjne i bardzo precyzyjne badania komputerowe, takie jak Technika Moira, Metoda ISIS, czy test ścienny Degi.

Leczenie skoliozy

Brak leczenia lub późna diagnostyka skoliozy mogą doprowadzić do poważnego ograniczenia wydolności fizycznej, nasilenia zaburzeń o charakterze neurologicznym, trwałego kalectwa i – w skrajnych przypadkach – do przedwczesnej śmieci. Duże skrzywienia sprawiają, że pojemność życiowa płuc znacznie się zmniejsza i doprowadzają do stanu przemieszczenia się serca i dużych naczyń krwionośnych. Ponadto, wyraźne zniekształcenia (uwidaczniające się na przykład pod postacią garbu na plecach) stanowią problem psychologiczny i w dużej mierze wpływają na niską samoocenę pacjenta. Dlatego tak ważna jest szybka diagnoza i podjęcia właściwego leczenia skoliozy – zwłaszcza, że takie postępowanie uchronić może przed koniecznością przeprowadzenia poważnej operacji, którą stosuje się między innymi w przypadkach, gdy wartość kątowa skrzywienia wynosi powyżej 40 stopni.

Niewielkie, szybko zdiagnozowane skoliozy można natomiast skutecznie wyleczyć rehabilitacją – prowadzoną między innymi w szkołach (gimnastyka korekcyjna, specjalny dobór ćwiczeń etc.) lub przez stosowanie specjalistycznych gorsetów. Niezależnie od formy leczenia – opracowanie metodyki powinno być zawsze oparte o analizę zdjęcia RTG i ocenę istotnych parametrów, takich jak dojrzałość kręgosłupa czy przebieg skrzywienia pierwotnego i wtórnego.

VN:F [1.9.22_1171]
Ocena: 6.3/10 (21 głosy)

Komentarze do artykułu
  1. Alicja | Odpowiedz

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Przeczytaj poprzedni wpis:
Dyskopatia – objawy, przyczyny, leczenie

Ból promieniujący wzdłuż dróg nerwowych i przyjmujący postać rwy kulszowej. Drętwienie i mrowienie, a więc zaburzenia czucia powierzchownego. Ogólne osłabienie,...

Zamknij